كد مطلب: 163
تعداد بازدید : 1622
تاريخ انتشار: سه شنبه 19 اسفند 1393 ساعت 09:59
آخرین بروزرسانی:

آینده کشاورزی سبزوار به کدام سو می رود؟

ضرورت مشارکت نخبگان در طرح تحول کشاورزی سبزوار

بیابانهای منطقه سبزوار شاهد شکاف های عمیقی بوده اید که گاه در برخی از آنها امکان سقوط کامیون نیز وجود دارد. در باور محلی افراد رعد و برق عامل اصلی ایجاد این شکاف ها است. اما این در حالی است که واقعیت بسیار تلخ تر از باور مردم منطقه سبزوار است.
19

آنچه با اطمینان می توان از آن سخن گفت این است که بسیاری از این شکاف ها در اثر فرونشست سفره های آب زیر زمینی منطقه سبزوار ایجاد شده که عمده ترین دلیل آن نیز به الگوی نادرست کشاورزی برمی گردد. چه بسا عمق دسترسی به آب های زیر زمینی از 15 تا 20 متر طی 40 سال گذشته هم اکنون در برخی از مناطق سبزوار حتی به بیش از 120 متر رسیده که در نوع خود یک فاجعه زیست محیطی به شمار می رود.

تردیدی نیست که اصرار کشاورزان محلی بر ادامه کشت و زراعت به روش های بسیار غلط این فاجعه را رقم زده است. چه بسا آب مجانی است و اگر برای کشاورزان ارزش می داشت از آن به درستی بهره می بردند و با تغییر الگوی کشت از ادامه این خطر بزرگ جلوگیری می کردند. ایران به علت قرار گرفتن در منطقه ی گرم و خشک، در بسیاری از فصول سال تشنه است و از کمبود منابع آب رنج می کشد. در سال های گذشته، کاهش بارندگی در فصول مختلف کمبود منابع را دو چندان کرده و کمبود آب در زیر و روی زمین به خوبی احساس می شود. متاسفانه عملکرد بخش های مختلف که در صرف منابغ آب ذی نفع هستند نیز، مشکلات را گسترده تر کرده و دیگر تنها مناطق مرکزی و نزدیک به کویر از بی آبی رنج نبرده بلکه این مشکل به رودخانه ها و دریاچه های غرب کشور هم نفوذ کرده است.

متاسفانه در 20 سال گذشته پافشاری در یک رفتار اشتباه در برخی از بخش های تولید کشور از جمله، بخش کشاورزی باعث شده است که آب این مایه حیات به دری گرانقدری تبدیل شود که از دسترس خارج شده است.

شاید بعد از هیرمند، ارومیه و زاینده رود معروفترین مواردی باشند که قصه پر غصه ای از تشنگی و رفتار نادرست بشر دو پا داشته باشند. متاسفانه خیلی دیر پای درد و دل این رنج کشیده ها نشستیم و قصه برای اینان گویی که به پایان رسیده است. بخش زیادی از کشاورزی ایران هنوز نیز به صورت سنتی کار می کند و این کشت سنتی باعث آسیب های فراوان به منابع کشورمان از جمله آب و خاک شده است. هر دوی این منابع تقریبا غیر فابل برگشت هستند و هدر دادن آنها یعنی کمک کردن به نابودی کشور که گوئی کسی به آن توجه ندارد یا دارند ولی سرشان جای دیگری گرم است. به گفته ی وزارت نیرویی ها، بخش اعظمی از آب شرب کشور در بخش کشاورزی مصرف که نه! به هدر می رود و البته این رقم تقریبا 90 درصدی را وزارت جهادی ها اساسا قبول ندارند. میزان آبی که هر ساله در بخش کشاورزی ایران به هدر می رود می تواند برای سیراب کردن مردم چند کشور در حوزه خلیج فارس کافی باشد اما ...! سالهاست که مسئولان آبی کشور به روند هدر رفت آب در بخش کشاورزی هشدار می دهند اما بخش کشاورزی در جواب این همه هشدار، با مقایسه میزان آب مصرفی کشاورزان سده های گذشته در ایران، میزان آب مصرفی فعلی در این بخش را خیلی ناچیز و تازه کم می دانند! این گفتار در حالی شنیده می شود که به گفته مسئولان وزارت نیرو، میزان آب مصرفی در بخش کشاورزی بسیار بیشتر از سال های و دهه های گذشته است و این رقم به علت کاهش بارندگی و خشکسالی این سال ها که کشور را فرا گرفته است، از اهمیت بالاتری برخوردار است. برخی از کارشناسان بر این عقیده هستند که علت این مصرف و هدر رفت بالای آب در بخش کشاورزی به روش کشت، نوع آبیاری و محصول تولید شده مربوط است. متاسفانه برخی از متولیان کشاورزی با اینکه از بی آبی یک منطقه خاص خبر دارند، به جای تبلیغ کاشت یک محصول بی نیاز از آب یا محصولی که برای رشد در گرما و محیط خشک مناسب تر است، محصولی را ترویج می کنند که برای رشد به آب بسیار زیادی نیاز دارد و یا به عبارتی روش کشت آن «غرق آبی» است!

مثال نیز برای این اشتباه تاریخی، کاشت هندوانه و برنج در مناطق بی آب کشور است که تازه وقتی به آنها انتقاد می شود دست به دامان نماینده ی شهرشان شده که؛ نگذارید که ما را از تولید این محصول استراتژیک دور کنند! جالب تر اینکه بسیاری از این محصولات آبخور را صادرمی کنند یعنی با منابع کم آبی محصولی مانند هندوانه را که حجم اصلی آن آب است را تولید و با ارزشی بسیار کم به سایر نقاط دنیا صادر می کنند و به جایش محصولی همچون نخود وارد می شود که اساسا برای تولید به آب بسیار کمی نیاز دارد.

در اصل دوستان محصول را جابه جا تولید کرده و به جای اینکه در منطقه بی آب کشور، نخودی را تولید کنند که ارزش صادراتی آن چندین برابر هندوانه است، هندوانه تولید و به منابع آبی کشور خیانت و به سایر کشورها خدمت می کنند. برخی از کارشناسان پا را فراتر نهاده و بر این عقیده هستند که چرا وقتی بیش از 7 میلیون تن از نیاز 9 میلیون تنی کشور به گندم را از سایر کشورها وارد می کنیم، خود را به زحمت انداخته و برای تولید تنها 2 میلیون تن دیگر که در برخی دولت ها به اشتباه 12 میلیون تن عنوان می شد، همه را به زحمت انداخته و منابع آبی فراوانی را به هدر می دهیم. با توجه به ورود کشور به تنش آبی و زمان 13 ساله برای ورود به نقطه بحران آب، بی شک اگر از همین امروز برای تغییر الگوی کشت و نوع آبیاری در بخش کشاورزی و همچنین تولید محصولات مناسب با شرایط کشور اقدام مناسبی نشود، باید در انتظار دریاچه های ارومیه و زاینده رودهای فراوان دیگری در نقاط مختلف کشور باشیم. هرچند برای نجات سفره های زیرزمینی آب در منطقه سبزوار نمایندگان مجلس نیز وارد عمل شده اند، اما بدون تردید همکاری و همراهی کشاورزان نه تنها موثر خواهد بود بلکه با تغییر الگوی کشت، سطح درآمدی و اشتغالزایی کشاورزی در منطقه سبزوار متحول خواهد شد. مهندس سبحانی فر نماینده مردم سبزوار در مجلس شورای اسلامی نیز که این روزها تلاش های گسترده ای را برای نجات کشاورزی درسبزوار در دستور کار قرار داده، بر وجود بسیاری از مزیت های مغفول مانده در منطقه سبزوار تاکید می کند و معتقد است که جهاد کشاورزی باید به معنای واقعی محقق شود. او چشم امید به نخبگان و جوانان تحصیلکرده منطقه سبزوار دوخته و امید وار است که با همکاری و حمایت آنها بتواند طرح تحول کشاورزی و دامپروری در منطقه سبزوار را به اجرا درآورده و علاوه بر جلوگیری از خطر خالی شدن روستا ها از سکنه، فضای متفاوتی را در این بخش مهم از اقتصاد منطقه رقم بزند. چه بسا این افراد از ظرفیت های بسیار بالایی در متقاعد ساختن کشاورزان سنتی برخوردار بوده و می توانند آنها را با این طرح تحول همراه سازند


نظرات (0)

اولین نظر را شما ارسال کنید.

ارسال نظر

نام*
پست الکترونیکی
دیدگاه*