كد مطلب: 13
تعداد بازدید : 1906
تاريخ انتشار: دوشنبه 11 اسفند 1393 ساعت 20:22
آخرین بروزرسانی:

حقوقی

چگونگی به اجرا گذاشتن چك در مراجع ثبتی

قانونگذار در وضع و تصویب مقررات جزایی راجع به صدور چك، تنها به بیان انواع چك‌های صادره از سوی اشخاص یا بانك‌ها بسنده کرده و در قوانین مختلف مربوط به صدور چك كه بعد از تصویب قانون تجارت در سال‌های 1331 – 1337 – 1344 و 1355 و اصلاحیه قانون اخیر در سال 1372 وضع شده، تعریف جامعی از چك ارایه نداده است. بنابراین ناگزیر هستیم كه برای دستیابی به تعریف چك، به قانون تجارت مراجعه و از آن به عنوان قانون مادر استفاده کنیم.
th_b_image_ac1_57

هرگاه وجه چك به علتی از علل قانونی پرداخت نشود، بانك مكلف است در برگ مخصوص كه مشخصات چك و هویت و نشانی كامل صادر كننده در آن ذكر شده است، با ذكر علت یا علل عدم پرداخت وجه، آن‌را امضا و مهر کرده و به دارنده چك تسلیم کند، پس در مرحله دوم دارنده چك باید گواهی عدم پرداخت وجه چك را از بانك بگیرد. همان‌گونه كه در فوق اشاره شد، در اینجا دارنده 2 اقدام می‌تواند انجام دهد: 1 – وصول وجه چك از طریق مراجعه به دادگستری، 2 – وصول وجه چك از طریق اجرای ثبت اسناد كه ما فقط شق دوم یعنی مراجعه به اجرای ثبت را بررسی می‌كنیم:
مطابق ماده یك آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی ‌لازم‌الاجرا و طرز رسیدگی به شكایت از عملیات اجرایی درخواست اجرای مفاد اسناد رسمی‌، از مراجع ذیل به عمل می‌آید :

ماده 1 – درخواست اجرای مفاد اسناد رسمی‌از مراجع ذیل به عمل می‌آید :
الف ) در مورد اسناد رسمی‌ لازم الاجرا نسبت به دیون و اموال منقول و املاك ثبت شده و نیز املاك مورد وثیقه و اجاره اعم از اینكه ملك مورد وثیقه و اجاره ثبت شده یا نشده باشد از «دفترخانه‌ای كه سند را ثبت كرده است» در مورد سایر اسناد راجع به املاكی كه ثبت در دفتر املاك نشده است برای اجرائ مفاد سند ذینفع باید به دادگاه صالحه مراجعه كند.
ب) در مورد وجه یا مال موضوع قبوض اقساطی از ثبت محل، و در این مورد باید رونوشت یا فتوكپی گواهی شده قبوض اقساطی و سند پیوست درخواست نامه به ثبت محل داده شود و عین قبوض اقساطی و سند نیز ارایه شود. در تهران درخواست نامه اجرای قبوض اقساطی به اجرا داده می‌شود و …
بنابراین طبق بند (ب)، برای وصول وجه چك از ثبت محل درخواست صدور اجراییه می‌شود. در صورتی كه بدهكار ظرف مدت مقرر در سند بدهی خود را نپردازد بستانكار (دارنده چك) می‌تواند وصول طلب خود را توسط دفترخانه تنظیم كننده سند درخواست كند.
دفترخانه بنا به تقاضای بستانكار اجراییه برای وصول طلب و اجور و خسارت دیركرد صادر خواهد كرد. و به اداره ثبت ارسال خواهد داشت. بدهكار از تاریخ ابلاغ اجراییه 8 ماه مهلت خواهد داشت كه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام كند.
بدهكار می‌تواند ظرف 6 ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه درخواست کندكه ملك از طریق حراج به فروش برسد در این صورت اجرای ثبت محل پس از انقضای مدت 6 ماه به حراج ملك اقدام خواهد كرد.
در مورد اموال منقول اعم از اینكه اجراییه نسبت به تمام یا باقیمانده طلب صادر شده باشد، بدهكار ظرف مدت 4 ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام نکند مال مورد معامله به وسیله اجرای ثبت به‌حراج گذاشته می‌شود و از این طریق وصول وجه آن‌ را میسر می‌كند.
در پایان لازم می‌دانیم یادآوری كنیم كه‌این طریق نسبت به مراجعه به دادگستری دارای معایبی به شرح ذیل است:
اجرا: ثبت در صورتی دستور اجرا صادر می‌كند كه مطابقت امضای چك با نمونه امضای صادر كننده در بانك گواهی شده باشد، تشخیص مطابقت یا عدم مطابقت امضا از مسایل فنی قضایی است و تفویض آن به متصدیان بانك با اصول كلی حقوقی موافق نیست و چه بسا موجب تضییع حق دارنده چك می‌شود.
دیگر اینكه متقاضی اجراییه باید قبل از صدور اجراییه 10 درصد مبلغ مورد درخواست را در صندوق اجرا تودیع کند و اگر صادر كننده مالی غیر از یك باب خانه و یك دستگاه اتومبیل و یك شماره تلفن داشته باشد، قابل بازداشت می‌باشد. زیرا برابر بخشنامه‌هایی كه در سال 59 و 60 از طرف شورای عالی قضایی صادر شد، اموال سه گانه فوق از مستثنیات دین شناخته شده و قابل توقیف و بازداشت نمی‌باشد و افراد كمی‌ در جامعه هستند كه غیر از اموال مذكور، اموال قابل توجه دیگری را دارا باشند. بنابراین صدور اجراییه در چنین مواقعی عملا بی نتیجه می‌ماند. در صورتی كه در طریق تعقیب كیفری، شاكی با همان هزینه مختصر طرح شكایت خود می‌تواند تقاضای تامین اموال صادركننده را کرده و در توقیف اموال مفاد بخشنامه‌های فوق‌الذكر شورای عالی قضایی قابل اجرا نبوده و اموال بلا معارض صادركننده هر قدر كه باشد مورد توقیف قرار می‌گیرد. بنابراین می‌توان گفت با توجه به معایبی كه در فوق ذكر شده، شق نخست یعنی مراجعه به دادگستری مفیدتر باشد.
سؤال و جواب
با توجه به ماده 20 قانون صدور چك، شرایط لازم اولیه و اساسی برای صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت بر علیه صادر كننده چك بلامحل كدامند؟
از نظر ماده مذكور 2 شرط لازمست :
1. چك برعهده یكی از بانك های مجاز كشور صادر شده باشد.
2. بانك محال علیه مطابقت امضای صادر كننده تا چك بلامحل با نمونه امضای موجود وی در بانك را تصدیق كرده باشد.

كسی كه چكی را از صادر كننده‌ای دریافت می‌كند، آیا می‌تواند تشخیص دهد كه امضای صادر كننده با نمونه امضای بانكی وی مطابقت دارد یا خیر؟
به طور معمول خیر، لذا این قضیه بستگی به حسن نیت صادر كننده در مقابل دارنده دارد.

مراجعه به اجرای ثبت برای صدور اجراییه بر علیه صادركننده چك بلامحل چه امتیازی را برای دارنده آن در بردارد؟
دارنده چك مذكور از مراجعه به دادگاه و طی مراحل دادرسی و صدور اجراییه بعد از قطعیت حكم معاف می‌شود.

در مورد چك بلامحل، آیا نتیجه صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت با طرح دعوای حقوقی در دادگاه یكسان است؟ به عبارت دیگر آیا از صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت همان نتایجی حاصل می‌شود كه از صدور اجراییه از طریق دادگاه پس از صدور حكم قطعی عاید متقاضی می‌شود؟
جواب به‌این سؤال منفی است زیرا :
اولا – اجراییه ثبتی فقط بر علیه صادر كننده چك بلامحل قابل صدور است مگر در مورد ماده 19 قانون صدور چک مصوب 72 كه به طوراستثنا صدور اجراییه به نحو تضامن بر علیه صادر كننده و صاحب حسابی كه صادر كننده به وكالت و یا به نمایندگی از طرف او چك بلامحل صادر كرده است امكان پذیر است. لذا صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت برعلیه ظهرنویس و ضامن چك میسر نیست و حال آنكه در مورد دعوای حقوقی در دادگاه طرح دعوی برعلیه تمام مسئولان پرداخت چك، و در صورت صدور حكم بر محكومیت آنها، امكان صدور اجراییه برعلیه محكوم علیهم – بنابر اصل مسئولیت تضامنی در اسناد تجارتی (مواد 314 و 249 قانون تجارت) – وجود دارد.
ثانیا – حوزه عمل در مورد اجرای مفاد اجراییه ثبتی با حوزه عمل در مورد اجرای مفاد اجراییه صادره از طرف دادگاه متفاوت است. به طوری كه حوزه عمل اجراییه دادگاه، به نسبت اجراییه ثبتی وسیع‌تر است. مقایسه قانون اجرای احكام مصوب 1356 با آیین‌نامه اجرای ثبت، به خصوص مقایسه آن با ماده 69 اصلاحی آیین‌نامه اجرای ثبت مصوب 16/9/1370، تفاوت را آشكار می‌سازد.

اجرای ثبت كدام محل صالح برای صدور اجراییه راجع به چك بلامحل است؟
متقاضی صدور اجراییه ثبتی باید با در دست داشتن مدارك لازم به اداره ثبتی كه بانك محال علیه در آنجا قرار دارد مراجعه كند.


نظرات (0)

اولین نظر را شما ارسال کنید.

ارسال نظر

نام*
پست الکترونیکی
دیدگاه*